Global Warming Potential (GWP)

Potencjał tworzenia efektu cieplarnianego, jest wskaźnikiem używanym do oceny wpływu emisji gazów cieplarnianych na zmiany klimatyczne. Ślad węglowy (carbon footprint) to suma emisji (bezpośrednich lub pośrednich, dodatnich lub ujemnych) wszystkich gazów cieplarnianych powodowanych przez dany proces, system lub produkt (np. budynek).

W celu ujednolicenia metodyki obliczeniowej a tym samym zapewnienie zharmonizowanych zasad obliczeń dotyczących efektywności środowiskowej nowych i istniejących budynków Europejski Komitet Normalizacyjny wprowadził normę EN 15978:2011. Jest ona stosowana wraz z normą EN 15804, która definiuje metodologię LCA dla wyrobów budowlanych, w tym zasady sporządzania Deklaracji Środowiskowej Produktu (EPD).

Norma EN 15978

Wbudowany ślad węglowy (EC)

Operacyjny ślad węglowy (OC)

Wskaźniki śladu węglowego

Wytyczne obliczania GWP

Norma EN 15978

Normę EN 15978 można stosować do oceny różnych typów budynków i ich funkcji, zarówno w przypadku nowego budownictwa, jak i renowacji istniejących budynków Modułowa struktura definiuje różne etapy cyklu życia (A1-A5, B1-B7, C1-C4 i D), (i jest on wyrażany wskaźnikiem GWP (global warming potential, potencjał globalnego ocieplenia) i mierzony w jednostce masy ekwiwalentu dwutlenku węgla (kgCO₂eq, tCO₂eq) na zadeklarowaną jednostkę funkcyjną (kg, m ², m³ itp.).

W ekwiwalencie dwutlenku węgla uwzględniony jest wpływ emisji różnych gazów cieplarnianych, nie tylko CO₂, jednak powszechnie mówi się o emisji dwutlenku węgla, co należy traktować jako skrót myślowy. Ślad węglowy podaje się na podstawie oceny cyklu życia i obejmuje on najczęściej emisję dwutlenku węgla (CO₂ ), metanu (CH₄), podtlenku azotu (N₂O), haksafluorku siarki (SF₆), czterofulorku węgla (CF₂) lub także innych gazów cieplarnianych.

Ślad węglowy w cyklu życia (WLC)

Ślad węglowy w całym cyklu życia (whole life carbon, WLC) określa się jako:

Emisje gazów cieplarnianych powstające na wszystkich etapach cyklu życia budynku, od produkcji i transportu materiałów, przez budowę, eksploatację, wymianę elementów, aż po rozbiórkę i zarządzanie odpadami.

Sumę wbudowanego i operacyjnego śladu węglowego

Współczynnik globalnego ocieplenia w cyklu życia lub GWP w cyklu życia oznacza wskaźnik ilościowo określający współczynnik globalnego ocieplenia w całym cyklu życia budynku;

W Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD 2024) ustanowiono wymagania w zakresie obliczania i ujawniania współczynnika globalnego ocieplenia (GWP) w cyklu życia budynków, jakie kraje członkowskie winny wdrożyć: od dnia 1 stycznia 2028 r. – w przypadku wszystkich nowych budynków o powierzchni użytkowej większej niż 1000 m² , a od dnia 1 stycznia 2030 r. – w przypadku wszystkich nowych budynków.

Wbudowany ślad węglowy (EC)

Wbudowany ślad węglowy budynku (embodied carbon, EC) stanowi sumę emisji (bezpośrednich lub pośrednich, dodatnich lub ujemnych) wszystkich gazów cieplarnianych spowodowanych przez budynek i jest określany w fazach jego cyklu życia. Upraszczając, nie obejmuje tylko operacyjnego śladu węglowego na etapie fazy użytkowania (moduł B6 i B7). Jednostką funkcyjną do raportowania jest najczęściej 1 m² powierzchni użytkowej budynku. Częścią składową, mającą największy udział we wbudowanym śladzie węglowym jest wejściowy ślad węglowy (upfront carbon), obejmujący fazę produktu (moduły A1-A3).

Operacyjny ślad węglowy (OC)

Węglowy ślad operacyjny budynku (operational carbon) stanowi sumę emisji (bezpośrednich lub pośrednich, dodatnich lub ujemnych) wszystkich gazów cieplarnianych spowodowanych przez budynek i jest określony w module B6 - zużycia energii do funkcjonowania systemów technicznych budynku na etapie użytkowania. Przez systemy techniczne, zgodnie z EN 15804+A2, rozumie się systemy ogrzewania, chłodzenia, wentylacji, oświetlenia, ciepłej wody użytkowej i inne systemy sanitarne, ochronne, bezpieczeństwa pożarowego, transportu wewnętrznego, automatyki budynku oraz sterowania i komunikacji. Operacyjny ślad węglowy, ale tylko na potrzeby systemów ogrzewania, chłodzenia, wentylacji, oświetlenia, ciepłej wody użytkowej, oblicza się w charakterystyce energetycznej budynku. Do operacyjnego śladu węglowego wliczany jest także moduł B7 (zużycie wody), który najczęściej jest pomijany.

Wskaźniki śladu węglowego

Według najnowszej aktualizacji normy EN 15804+A2 całkowity ślad węglowy (całkowity GWP) dzieli się na:

Ślad węglowy pochodzący z paliw kopalnych (kopalny GWP)

Wskaźnik ten uwzględnia GWP z emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych do wszelkich mediów pochodzących z utleniania lub redukcji paliw kopalnych lub materiałów zawierających węgiel kopalny, poprzez ich przekształcenie lub degradację (np. spalania, spopielanie, składowanie itp.). Wskaźnik ten uwzględnia również GWP z emisji gazów cieplarnianych np. z torfu ikalcynacji oraz pochłaniania gazów cieplarnianych np. z karbonatyzacji materiałów na bazie cementu i wapnia.

Ślad węglowy biogenny (biogenny GWP)

Wskaźnik ten uwzględnia biogenny GWP związany z pochłanianiem CO₂ do biomasy, z wyłączeniem lasów rodzimych, oraz przenoszenie węgla pochłoniętego przez biomasę do systemu wyrobów. Uwzględnia również przenoszenie węgla biogennego z poprzednich systemów wyrobów do badanego systemu oraz emisje biogenne powstałe w wyniku utleniania lub degradacji (np. spalanie, usuwanie odpadów). Obejmuje także przenoszenie biogennego węgla do kolejnych systemów wyrobów w formie biogennego CO₂. Zerowa emisja CO₂ występuje, gdy wchłonięty CO₂ z biomasy odpowiada jego emisjom przy pełnym utlenianiu, pod warunkiem, że węgiel nie jest przekształcany w inne gazy, takie jak metan.

Ślad węglowy pochodzący z użytkowania gruntów i zmiany użytkowania gruntów (GWP luluc).

Wskaźnik ten uwzględnia emisje i pochłanianie gazów cieplarnianych (CO₂, CO i CH4) pochodzące ze zmian w określonych zasobach węgla spowodowanych użytkowaniem gruntów i zmianami użytkowania gruntów związanymi z jednostką funkcjonalną. Wskaźnik ten obejmuje biogenne wymiany węgla wynikające m.in. z wylesiania lub innych działań związanych z glebą w tym emisji dwutlenku węgla z gleby.

Jeżeli udział GWP-luluc wynosi mniej niż 5% całkowitego GWP w deklarowanych modułach, z wyłączeniem modułu D, GWP-luluc można podać jako wskaźnik niezadeklarowany (ND).

Powrót

Przewiń dalej

Wytyczne obliczania GWP
w wybranych krajach UE

W poszczególnych krajach istnieją różne metodyki obliczania GWP,
które uwzględniają warunki lokalne oraz przepisy prawne.

Polska

W Polsce nie wprowadzono jeszcze w przepisach budowlanych regulacji związanych z metodologią obliczania śladu węglowego budynków w całym cyklu życia. W nawiązaniu do wprowadzonej Dyrektywy EPBD 2024 regulacje takie muszą zostać wprowadzone najpóźniej w 2027 roku.

Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego w październiku 2022 r. opublikowało propozycję wspomnianej metodyki możliwej do zaimplementowania do polskich przepisów publikując raport Szacowanie śladu węglowego budynków. Mapa drogowa dekarbonizacja budownictwa do roku 2050.

Francja

-> Regulacje i wytyczne: Réglementation Environnementale 2020 (RE2020)

-> Baza danych środowiskowych: INIES

-> Zakres analizy: A1-A5, B1-B7, C1-C4, D

-> Limity: 640 kg CO₂/m² (SFH), 740 kg CO₂/m² (MFH)

-> Informacje dodatkowe: uwzględnienie sekwestracji węgla biogennego, faktor karzący za niesposowanie deklaracji EPD

-> Obowiązuje: dla budynków niemieszkalnych i biurowych od 2022 r. a dla wszystkich od 2023 r.

Norwegia

-> Regulacje i wytyczne: Norweska norma NS 3720:18 dotyczącą wznoszenia i przebudowy budynków mieszkalnych oraz komercyjnych

-> Baza danych środowiskowych: Brak

-> Zakres analizy: A1-A5, B1-B5, B6, C1-C4

-> Informacje dodatkowe: 60-letni czas cyklu życia, nowa faza życia (B8 – transport operacyjny).

-> Obowiązuje: od 1 lipca 2022 z rocznym okresem przejściowym.

Holandia

-> Regulacje i wytyczne: Milieuprestatie Gebouwen (MPG)

-> Baza danych: Narodowa Baza Danych Środowiskowych (NMD)

-> Zakres analizy: A1-A5, B1-B4, C1-C4, D

-> Limity: Mieszkalne: 0,8 EUR/m²/rok; Biura: 1 EUR/m²/rok (obowiązkowe wartości graniczne są wyrażone jako wartość pieniężna (ukryty koszt środowiskowy materiałów budowlanych)

-> Informacje dodatkowe: zawiera 11 wskaźników a od 2025 aż 19 wskaźników oceny, obecnie tylko dla budynkow mieszkalnych i biurowych a od 1 lipca 2025 także dla innych, obowiązek udziału wykwalifikowanego eksperta, czas życia budynku mieszkalnego to 75 lat a biurowca 50 lat

-> Obowiązuje: od 2018 r.

Szwecja

-> Regulacje i wytyczne: Klimatdeklarationen

-> Baza danych: Ogólna publiczna baza danych o emisjach IVL

-> Zakres analizy: A1-A5 (planowane rozszerzenie o B2, B4, B6 oraz C1-C4)

-> Limity: Mają zostać opracowane do 2027 r.

-> Informacje dodatkowe: Obowiązuje dla wszystkich nowych budynków z wyłączeniem niektórych budynków publicznych i prywatnych,

-> Obowiązuje: od 2022 r.

Dania

-> Regulacje i wytyczne: Bæredygtighedsklassen

-> Baza danych: ÖKOBAUDAT

-> Zakres analizy: A1-A5, B4, B6, C3-C4, D (opcjonalnie)

-> Limity: W latach 2023–2025: 12 kgCO₂ /m²/rok (tylko dla budynków o pow. > 1000 m ²), po 2025 planowane są nowe limity

-> Informacje dodatkowe: Spełnienie wymogu oceny cyklu życia musi zostać udokumentowane dwukrotnie w trakcie realizacji projektu budowlanego, w momencie ubiegania się o pozwolenie na budowę oraz po zawiadomieniu o zakończeniu budowy, stosuje się do wszystkich nowych budynków, okres cyklu życia to 50 lat,

-> Obowiązuje: od 2023 r.

Finlandia

-> Regulacje i wytyczne: Ilmastoselvitys; metodologia oparta o Level(s)

-> Baza danych: Krajowa baza danych o emisjach (CO₂data.fi) w trakcie opracowania

-> Zakres analizy: A1-A5, B3-B4, B6, C1-C4, D

-> Limity: W trakcie opracowania

-> Informacje dodatkowe: Wymagane przy pozwoleniu na budowę, wszystkie nowe budynki, z wyjątkiem budynków jednorodzinnych, okres cyklu życia to 50 lat,

-> Obowiązuje: obecnie proponowany

Wielka Brytania

-> Regulacje i wytyczne: Whole life carbon. Part Z industry-proposed document

-> Baza danych: BRE Global

-> Zakres analizy: A1-A5, B1-B7, C1-C4, D oraz węgiel sekwestrowany

-> Limity: W trakcie opracowania

-> Informacje dodatkowe: Największe używane bazy danych: ÖKOBAUDAT, One Click LCA, OpenLCA, obowiązek tylko dla budynków o pow. > 1000 m² lub posiadających ponad 10 mieszkań,

-> Obowiązuje: od 2026 r. będzie obowiązywać ocena śladu węglowego a od 2028 r. planowane limity

Oblicz ślad węglowy budynku
w zakresie faz A1-A3

FoCA dostarcza informacji o właściwościach środowiskowych materiałów i wyrobów budowlanych,
wspierając tym samym dekarbonizację budownictwa w Polsce.

Jak to działa

Prosty i intuicyjny proces

FoCA umożliwia precyzyjne obliczenie śladu węglowego Twoich projektów budowlanych.
Wprowadź dane o materiałach i parametrach budynku, a otrzymasz szczegółowe raporty i rekomendacje.

Zarejestruj się

Załóż konto

Utwórz projekt

Wprowadź materiały

Platforma FoCA

Dokonaj analizy budynku
z narzędziem FoCA

Dokonaj analizy budynku

Projekt FoCA współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach 33.
konkursu Inicjatywy CORNET (COllective Research NETworking).

Całkowita wartość projektu: € 386 497,50

Wartość dofinansowania ze środków krajowych: 1 279 240,13 zł (oraz kwota VAT należnego)

Całkowita wartość zadania w Polsce: 1 384 821,58 zł (oraz kwota VAT należnego)